Tarih Seminerlerinin Üçüncüsü Arş. Gör. Yasemin IŞIK’ın Sunumuyla Gerçekleştirildi
19 Mayıs 2016 06:24

 

“Tarih Seminerleri" kapsamında 2016 yılının üçüncü semineri 13 Mayıs Cuma günü Arş. Gör. Yasemin IŞIK tarafından sunuldu. Edebiyat Fakültesi Toplantı Salonunda düzenlenen seminerde IŞIK, "Türk Modernleşme Sürecinde İki Dönem İki Lider: Mustafa Kemal Atatürk ve İsmet İnönü’nün Modernleşme Anlayışları Üzerine Karşılaştırmalı Bir Analiz" başlıklı sunumunu gerçekleştirdi. Yasemin IŞIK, sunumuna Cumhuriyet tarihinin önemli konularından olan Türk Modernleşmesinin tarihî anlamda nasıl konumlandırılması gerektiği tartışmasını açarak giriş yapmıştır. Hem tarihçilerin hem de sosyologların ilgi alanına giren “modernleşmenin” tarihî bir süreç olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurgulayan IŞIK, “Türk Modernleşmesini”  geçmişle bağlantıyı tamamen silmek isteyen bir anlayışla Türk İnkılâbından başlatan düşüncelerin aksine; Batı karşısında bilimsel ve teknolojik açıdan görece geri kalmışlığın etkilerini silmek, Osmanlı Devleti’nde devletin içinde bulunduğu durumdan kurtarılabilmesi amacı ile “Islahat Hareketleri”yle başlatılan ve Türk aydınlarının çabası sonucu Tanzimat, Meşrutiyet dönemlerinde duraksamalara rağmen hızla devam eden; en kesin adımların Mustafa Kemal Atatürk’ün kurduğu Cumhuriyetle atıldığı, tüm tartışmalarıyla da günümüze kadar gelen sürecin adı olarak tanımlamıştır. Seminerin devamında “modern-modernite (modernlik), modernleşme, modernleşme kuramları” tanımlarını vererek Batının modernleşme serüveni ile Türk modernleşme sürecini kısaca karşılaştırmıştır. Türk modernleşme süreciyle ilgili örnekler sunan IŞIK, çarpıcı örnek olarak “3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan Tevhid-i Tedrisat Kanunu”nu vermiş ve Kanunun bu tarihten 80 yıl öncesinde ileri sürülen fikirlerin ve girişilen uygulamaların sonuçlandırılması olduğunu ifade etmiştir.

Seminerin son bölümünde Mustafa Kemal Atatürk’ün hayatı boyunca gerçekleştirmek istediği en büyük hedefi olan; milliyet ve medeniyet prensipli  “milli modernleşme”; “milli kültür etrafında yeni bir insan tipi” anlayışı ile İsmet İnönü döneminde “Batı kültür unsurlarının topluma benimsetilmesi” ve “evrensel vatandaş tipi” anlayışını öngören; 1938-1946 yılları arası devletin resmi politikası olarak devam eden; ancak çok partili hayata geçişle politika olarak uygulanmasından vazgeçilen “hümanist kültür merkezli modernleşme” anlayışı karşılaştırılmıştır. İnönü dönemi politikalarını “eğitim, kültür, ekonomi, siyaset” alanlarında görsel olarak somutlaştıran slayt gösterisi izlenmiş ve II. Dünya Savaşı sürecinin bu döneme etkilerinin unutulmaması; dönemin iç ve dış şartları göz önünde bulundurularak değerlendirme yapılması gerektiği vurgulanmıştır.

Yaklaşık 45 dakika süren bu sunumun ardından devam eden soru-cevap kısmında, Türk Modernleşmesinin dönemsel ayrımı; diğer modernleşme hareketlerinden (Fransız Devrimi, Rus, İran, Japon, Çin modernleşmesi gibi) farklılığı ve benzerlikleri; Atatürk ve İnönü dönemlerinde dil, tarih, edebiyat, güzel sanatlar alanlarındaki çalışmaların, politikaların benzerlik ve farklılıkları; İnönü döneminin 1938-1945 yılları arası politikaları ile 1946-1950 yılları arası politikalarının karşılaştırılması; İnönü dönemi yönetici kadrosunun ve aydınlarının özellikleri gibi birçok konu başlığı tartışılmıştır.